Mostrar mensagens com a etiqueta Dicionarios. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta Dicionarios. Mostrar todas as mensagens

13 de junho de 2010

Jordi Janeiro

Con data de 12 de Xuño do 2010, o Portal Galego da Língua publicou un artigo moi esclarecedor sobre algunhas consecuencias mentais da ruptura coa tradición ortográfica galaico-portuguesa e como os galegos vimos escribindo a nosa lingua dende que se representa graficamente (por José Ramom Pichel Campos).

Jordi Janeiro

A maioria dos galegos, quase o 99% lê a dia de hoje o título deste artigo assim jordi lê-no "lhordi" e janeiro lê-no "janeiro" com j castelhana. E isto é uma grande carência do nosso sistema educativo. No entanto qualquer galego quando lê "Mourinho" lê "Mouriño". O poder da televisão e do futebol é superior ao do sistema educativo nalguns casos.

Mas falemos de dicionários electrónicos, dicionários que terão muito mais uso no futuro. Pois bem, Galiza é um lugar com grande produção em dicionários electrónicos. Temos desde o galego-português medieval até contemporâneo. Muitos séculos compendiados da nossa história em formato digital.

Existem na actualidade diferentes dicionários electrónicos como o dicionário de dicionários ideado por Antón Santamarina antigo director do ILG, uma jóia da tecnologia que guarda muitíssimo léxico galego de mais de vinte dicionários realizados desde o século XVIII. Também o dicionário de dicionários medieval do Ernesto González Seoane e Ana Boullón, que recolhe muitas palavras com as suas definições em todas as grafias medievais maioritariamente etimológicas. A Universidade de Standford pediu há anos exemplares do dicionário de dicionários contemporâneo e medieval e fijo várias resenhas em revistas especializadas sobre estas obras.

Também há menos de um mês aparecia em Moanha (Ponte Vedra) um documento no arquivo histórico de São Martinho um testamento escrito do 9 de Novembro de 1466. Neste pergaminho na notícia aparecida no Faro de Vigo diz o seguinte: "En el pergamino se aprecia como en 1466 los textos escritos en el idioma propio de Galicia ya utilizaban la letra "j" para sustituir a la "x" en muchas palabras, aunque simbolizando el mismo fonema, como ocurre en el portugués actual".

Pois bem, na maioria dos dicionários galegos feitos antes da guerra que são a maioria dos dicionários, e incluo também o da RAG (1913-1926) todas as palavras escreviam-se com ortografia etimológico, isto é, a mais próxima ao latim, isto é a que usa o português em Portugal e no Brasil. Escrevia-se "gente" e "jeito", só que se pronunciava como pronunciamos "shente" e "sheito". Escrevia-se "chouriço" e pronunciamos "chourizo" ou "chouriso".

Ao galegos não nos contam toda a verdade sobre o nosso idioma, toda a nossa potencialidade, pésie a ser uma potência em lexicografia computacional e a ter grandes eruditos. Continuaremos a ler jordi janeiro como sempre, à espera de que alguma TV nos pronuncie janeiro como é devido.

(*) Artigo publicado na coluna Medo aos aviões, do jornal Galicia Hoxe.

20 de maio de 2010

Palabras galegas na lingua portuguesa


Páxina de inicio da web priberam.pt.

O mundo dos dicionarios de lingua portuguesa está de celebración dende que a Academia Galega da Lingua Portuguesa, en contacto coas academias dos países lusófonos, introduciu unha listaxe de máis de mil palabras de uso na nosa lingua nos dicionarios do país veciño.

Non faltan opinións de todo tipo no eterno debate da identidade do galego. Se por unha banda os lingüistas non dubidan ao afirmaren a pertenza das linguas galega, portuguesa, brasileira (etc) ao mesmo diasistema lingüístico, procedente do tronco galaico-portugués, a opinión dos falantes é menos homoxénea. Basta ler comentarios dos lectores desta nova para comprender a controversia.

"Non me sinto español nin portugués. Síntome galego, e falo o idioma galego. Recuperar vocábulos e "restaurar" a lingua galega é algo que aprobo; por iso me encanta grazas, e todos eses novos 'retoques'. (...) E en Galiza en galego, non en portugués. O noso idioma é o galego, e o dos portugueses é o portugués. (...) Isto non quita que me encante Portugal; de feito estiven no Porto hai dous meses escasos. Muito fermoso!"
(Galegazo, "Só galego".).

Ou estoutro:

"(...) Cando eu era neno, habia un aparello no carro que se chamaba travón, cando os carros deiraxon de andar polos camiños e viñeron os coches a ese aparello empezou a chamárselle freo. Por influencia do castelán. Eu de pequeno decialle a meu tio: tio ¿vou consigo?, tio esto é pra si. Agora diria tio, ¿vou con vostede?. Por influencia do castelán. ¿ Non consideras amigo GALEGAZO que non estaría de máis estar máis en contacto coa lingua portuguesa, ainda que os dous idiomas sexan distintos? (...) ¿Acreditas (portugués), dar creto (galego do de antes)? Saudos."
(Manuel, "Para galegazo" [As ligazóns son nosas]).

En todo caso, existe unha certeza:


A Academia Galega da Língua Portuguesa (AGLP) e a empresa informática Priberam assinaram o dia 26 de abril, em Lisboa, um Protocolo de Cooperação que explicita, entre as atividades a desenvolver: “A incorporação progressiva nas bases de dados e nos programas informáticos da Priberam dos conteúdos da norma galega do português, nomeadamente no relativo ao léxico, semântica, sintaxe e fraseologia”.

O primeiro passo na sua concretização é a inclusão do Léxico da Galiza no Vocabulário que a Priberam disponibiliza na internet, consultável desde o 27 de abril. Nesta primeira vez constam 1092 palavras e as respetivas flexões, de uso corrente na fala quotidiana ou na língua literária da Galiza. O Protocolo inclui a atualização regular deste léxico e a elaboração das suas definições, que serão integradas no Dicionário Priberam e noutros produtos desenvolvidos por esta empresa.

(Tirado de http://aglp.net/index.php?option=com_content&task=view&id=101&Itemid=31).




Tes acceso ao Dicionário da Língua Portuguesa Online a través da sección de dicionarios deste blogue.

9 de setembro de 2009

Onde procurar léxico? Velaquí unhas ferramentas lingüísticas

Cando usamos a nosa lingua, ás veces temos a necesidade de procurar léxico ou definicións. Mais, cal é o lugar adecuado? Conversas Galegas quere servir de axuda.

Podedes acceder aos dicionarios de galego disponibles actualmente na Internet grazas a un novo bloque de ligazóns que instalamos na parte dereita deste blog:

  • O Digalego de Ir Indo, é unha boa opción. Utilizado por moitos internautas galegos, está adaptado aos recentes cambios da normativa da lingua.
  • O e-Estraviz, recomendado pola súa amplitude léxica, vén de incorporar importantes mudanzas que permiten pesquisas en norma ILG-RAG e en norma AGAL e acceder ás definicións das palabras dun xeito rápido e eficiente.
  • A Real Academia Galega, polo momento, ofrece un vocabulario ortográfico que efectúa recomendacións contempladas pola normativa, á espera de presentar o seu dicionario electrónico.

Debido ao seu uso internacional e á grande fiabilidade, anexamos a ligazón do Dicionário Priberam da Língua Portuguesa. Independentemente da forma ortogáfica, unha excelente ferramenta lingüística moi válida para resolver dúbidas comúns coa nosa lingua.